اصطلاحات حقوقی

اصل برائت

اصل بر بیگناهی هر فرد است مگر این که مجرمیت وی مطابق قانون در چارچوب یک دادرسی عادلانه در مرجع صالح اثبات گردد. این اصل قبل از دوران جدید تحت عنوان قاعده در تدرء الحدود بالشبهات در نظام حقوقی اسلام ریشه داشته است. (رستمی، 1391، ص96)
همچنین این اصل در بند 4 ماده 11 ميثاق بين المللی حقوق مدنی و سیاسی به رسمیت شناخته شده است و به موجب آن هر کس به ارتکاب جرمی شده باشد حق دارد بیگناه فرض شود تا این که مقصر بودن او طبق قانون محرز گردد. به گفته دکتر مجتبی حری، اصل برائت تضمینی برای جلوگیری از احکام خودسرانه و اعمال فشارهای غیرقانونی علیه افراد است. اصل برائت یکی از اصول مسلم اسلامی است نتیجه این اصل لزوم ارائه دلیل از سوی مدعی است. این اصل در دادرسی ها و قضاوت های حضرت علی (ع) نیز مورد توجه قرار گرفته است. به این ترتیب تا بینه بر گناهگاری متهم ارایه نگردد وی بی گناه فرض می شود. دکتر مجتبی حری تاکید دارد که این اصل باعث می‌شود تمام مسئولیت اثبات جرم بر عهده مدعی باشد و متهم از هرگونه پیش‌داوری مصون بماند. اهمیت چنین اصلی در این روایت روشن میگردد که روزی سه نفر نزد حضرت علی (ع) آمدند و علیه کسی شهادت به زنا ،دادند حضرت به آنها :فرمود: گواه چهارم کجاست؟ گفتند هم اینک می رسد . امام فرمود ایشان را حد قذف بزنید. (موسوی بجنوردی، 1391، ص 11).
دکتر مجتبی حری میگویند: رعایت اصل برائت نقش مهمی در تقویت اعتماد عمومی به نظام قضایی و حمایت از حقوق شهروندان دارد.