نظام بانکداری اسلامی
بانک نهادی اقتصادی است که وظیفه هایی چون تجهیز و توزیع اعتبارات، عملیات اعتباری، عملیات مالی، خرید و فروش ارزها، نقل و انتقال وجوه، وصول مطالبات اسنادی و سود سهام مشتریان پرداخت بدهی مشتریان، قبول امانات، نگهداری سهام و اوراق بهادار و اشیای قیمتی مشتریان، انجام وظیفه قیمومیت و وصایت برای مشتریان، انجام وکالت خریدها و فروش را بر عهده دارند.
وظایف بانک مرکزی عبارتست از انتشار اسکناس و تنظیم حجم پول در گردش، نگهداری فلزات گرانبها و ارزهای متعلق به دولت، نگهداری ذخایر قانونی و موجودی نقدی بانک های تجاری ،ایجاد امکانات اعتباری برای بانک های تجاری، انجام دادن عملیات تسویه حساب بین بانک ها، صندوقداری و نمایندگی مالی برای عملیات بانکی دولت، اجرای سیاست پولی و کنترل حجم اعتبارات این بانک، مسئولیت کنترل شبکه بانکی و اداره سیاست پولی ثبات را بر عهده دارد. این بانک، بانک های دیگر را در جهت ارائه خدمت و هماهنگی با اقتصاد به فعالیت وا می دارد.
انواع عقود اسلامی بانکی
- قرض الحسنه: قراردادی است که در آن یکی از طرفین قرارداد مقدار معینی از مال خود را در زمان حال به دیگری واگذار می کند. در مقابل قرض گیرنده متعهد می شود که عین مال یا قیمت آن را در زمان معین باز پس دهد. یک طرف قرارداد میتواند بانک و طرف دیگر مشتری بانک باشد.
- مضاربه: قراردادی است که به موجب آن بانک سرمایه را تأمین می کند و طرف دیگر با آن به تجارت می پردازد و در نهایت سود حاصل از سرمایه بین بانک و طرف دیگر تقسیم می شود
- مشارکت مدنی: قراردادی بازرگانی است که به موجب آن دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی از جمله بانک سرمایه نقدی یا جنسی خود را به شکل مشاع و به منظور ایجاد سود در هم می آمیزند.
- مشارکت حقوقی: قراردادی است که طی آن بانک قسمتی از سرمایه شرکت های سهامی جدید را تأمین یا قسمتی از سهام شرکت های سهامی موجود را خریداری می کند و از این طریق در سود آنها شریک می شود.
- فروش اقساطی: بانک ها بنا به تقاضای کتبی مشتریان خود ماشین آلات و تأسیساتی را که عمر مفید آنها بیش از یک سال است خریداری می کنند و به صورت قسطی به مشتریان می فروشند.
- معاملات سلف: بانک محصولات تولیدی آینده بنگاه ها را پیش خرید میکند این قرارداد از ناحیه فروشنده پیش فروش یا قرارداد سلم نامیده می شود.
- اجاره به شرط تملیک: طبق این قرارداد بانک مورد اجاره را تهیه کرده و در اختیار مشتری قرار می دهد و در صورتی که مستأجر به تعهدات خود عمل کرده و اقساط را تأدیه نماید در پایان مدت اجاره مالک عین مال مورد اجاره میشود.
- جعاله: طبق قرارداد کار فرما تعهد می کند که در قبال عمل مشخص کارگزار یا عامل اجرت معینی به او بپردازد.
- مزارعه: این قرارداد بانک، زمین مشخصی را برای مدت معین در اختیار طرف دیگر قرار میدهد تا کشاورزی کند و در نهایت سود حاصل بین طرفین تقسیم میشود.
- مساقات: قراردادی است میان صاحب باغ و دیگری که به ازای دریافت مقداری از محصول کار نگهداری از باغ و برداشت را انجام می دهد.
- خرید دین: طبق این قرارداد بانک ها، می توانند اسناد و اوراق تجاری متعلق به واحدهای تولیدی بازرگانی و خدماتی را تنزیل کنند.
